Palestina

Nieuws uit en over Palestina

Palestina

Veel proces, weinig vrede

Ludo De Brabander

De Israëlische premier Netanyahu omschreef het moratorium op de bouw van nieuwe nederzettingen ooit eens als “een eenmalige maatregel, beperkt in de tijd om de bredere Israëlische belangen te verdedigen”

De Israëlische premier Netanyahu omschreef het moratorium op de bouw van nieuwe nederzettingen ooit eens als “een eenmalige maatregel, beperkt in de tijd om de bredere Israëlische belangen te verdedigen”

De Palestijns-Israëlische onderhandelingen dreigen opnieuw een maat voor niets te worden. Zeventien jaar na de lancering van Oslo struikelen ze over de Israëlische weigering om de bouw van nieuwe wooneenheden in de illegale nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever stop te zetten. Het lijkt er op dat Israël eens te meer tijd wil winnen voor nog meer voldongen feiten om vervolgens op basis daarvan een soort grens af te bakenen rond Palestijnse enclaves die weinig van doen hebben met een soevereine staat.

 

 

Op 23 september liet President Obama zich in zijn toespraak voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties optimistisch uit over de Israëlisch-Palestijnse onderhandelingen. “Israëls nederzettingenmoratorium heeft op het terrein een verschil gemaakt en verbeterde de atmosfeer voor gesprekken.” En verder: “Wanneer we hier terugkomen volgende jaar, kunnen we een akkoord hebben dat zorgt voor een nieuw lid van de Verenigde Naties: een onafhankelijke, soevereine staat Palestina die in vrede leeft met Israël.”

De realiteit op het terrein moet hem nochtans weinig redenen tot juichen geven. Het Israëlische moratorium op de bouw van nieuwe nederzettingen in de bezette Westelijke Jordaanoever kwam er na grote Amerikaanse druk en was nodig om de Palestijnen terug aan de onderhandelingstafel te krijgen. Drie dagen na de toespraak van Obama, liep het moratorium af. Een maand later verspreidde het persagentschap Associated Press het bericht dat sinds het aflopen van het 10 maanden oude moratorium, de werken zijn gestart aan 550 nieuwe wooneenheden.1 Dat is aan een snelheid die vier keer groter is dan de afgelopen 2 jaar. Volgens de Israëlische organisatie ‘Vrede Nu’ is het zelfs zo dat er 600 nieuwe wooneenheden zijn gebouwd en 167 nieuwe caravans zijn bijgekomen tijdens het moratorium dat op 26 november afliep. De Israëlische premier Netanyahu omschreef dit moratorium ooit eens als “een eenmalige maatregel, beperkt in de tijd om de bredere Israëlische belangen te verdedigen”.2 Het gaat dus om een politiek die er vooral op gericht is om de goede relaties met Washington te behouden, eerder dan een signaal van vrede aan de Palestijnen.

Israëlisch plan
Premier Netanyahu is meteen een offensief gestart om de goedkeuring te verkrijgen van zijn eigen plan. Volgens de Israëlische ambassadeur in de VS, Michael Oren, geciteerd in de Israëlische krant Haaretz, heeft de Amerikaanse regering een genereus pakket met diplomatieke, veiligheids- en financiële voordelen aan Israël aangeboden in ruil voor enkele maanden extra-verlenging van het moratorium op de bouw van nederzettingen.3 Het uitstel dat president Obama hoopt te bekomen is er niet alleen omdat hij hoopt dat de gesprekken uiteindelijk uit het slop kunnen worden getrokken, maar moet vooral ook gezien worden in het licht van belangrijke tussentijdse parlementsverkiezingen in de VS begin november. Premier Netanyahu heeft in dit bod uiteindelijk verworpen in een berekende zet om meer uit de brand te slepen. Israëlische media berichtten dat het de bedoeling is van Netanyahu om een herbevestiging te krijgen van een belofte van Obama’s voorganger Georges Bush, dat Israël in een akkoord niet zal moeten terugkeren naar de grenzen van 1967.4 In Washington lijkt men daar op in te spelen, maar dan met zogenaamde ‘land swaps’, de uitwisseling van stukken territorium die al dan niet gedeeltelijk de nederzettingen moeten compenseren.5latuff_israelipeaceplan_480

Netanyahu heeft zich zijn hele politieke carrière verzet tegen een Palestijnse staat. In zijn laatste kiescampagne die hem uiteindelijk via een extreemrechtse coalitie naar het premierschap loodste, sprak hij enkel over een regeling die hij ‘economische vrede’ noemde. Hij was tegen toen de Oslo-akkoorden werden afgesloten en tijdens zijn eerste premierschap (1996 – 1999) deed hij er alles aan om de uitvoering ervan te vertragen ofwel anders te interpreteren. Pas in juni 2009, na intense druk van de VS, sprak hij in een toespraak aan de Bir Ilan Universiteit, voor het eerst zijn steun uit aan een Palestijnse staat, maar de voorwaarden en beperkingen die hij daaraan koppelde doen twijfelen of hij dit wel meent. Hij vroeg in ruil een volledige demilitarisering van de voorgestelde staat zonder controle over het eigen luchtruim. Jeruzalem met zijn 200.000 Palestijnse bewoners zou onverdeeld Israëlisch territorium moeten blijven, terwijl de Palestijnen Israël moeten erkennen als een Joodse nationale staat ook al is eenvijfde van die staat Palestijn. Daarbovenop verwerpt hij elke erkenning van het recht op terugkeer van Palestijnse vluchtelingen en tenslotte zou er geen bouwstop komen in de illegale joodse nederzettingen, zoals bepaald in de ‘road map’ van 2003, hoewel deze zou beperkt blijven tot ‘natuurlijke groei’. Die ‘natuurlijke groei’ heeft er trouwens voor gezorgd dat de kolonistenbevolking sinds de start van het ‘vredesproces’ in 1993.

Netanyahu heeft de uitbreiding van de nederzettingen altijd verdedigd. Zo verzette hij zich in 2005 tegen het plan van premier Sharon om de nederzettingen in de Gazastrook te ontmantelen. Hij nam uit protest ontslag uit de regering waarin hij minister van Financiën was. Kort nadien kwam het tot een breuk binnen de Likoed-partij. Bij het begin van zijn premierschap herhaalde Netanyahu dat het een grote fout was om uit Gaza weg te trekken en benadrukte hij dat er geen nieuwe ‘evacuaties’  meer zullen komen. Hij lijkt dus geenszins van plan om nederzettingen te ontmantelen. Dat is voor de Palestijnen onaanvaardbaar omdat ze de leefbaarheid van een Palestijnse staat praktisch onmogelijk maken. Volgens het internationaal recht en de Conventies van Genève zijn alle nederzettingen in de bezette Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem illegaal. Het electorale klimaat dat hijzelf mee heeft geschapen, biedt Netanyahu ook weinig keuze. Hij leidt de meeste rechtse regering uit de Israëlische geschiedenis waarbinnen de kolonistenorganisaties erg invloedrijk zijn.

Vredesproces dat er geen is
mother-palestine-peace-dealHoewel Obama het voortdurend heeft over een vredesproces, gaat het meer om een proces dan om vrede. Volgens de Canadese-Palestijnse advocate en voormalig adviseur van de Palestijnse onderhandelaars was de toespraak van Obama voor de Algemene Vergadering van de VN vooral gevuld met lege woorden. Hij zei ook niets nieuws. Het is hetzelfde lege verhaal dat al sinds het begin van het Oslo-proces in 1993 telkens opnieuw wordt afgespeeld. Obama lijkt geenszins van plan om de hefbomen waarover hij beschikt in werking te zetten, zodat Israël gedwongen wordt om het internationaal recht en de eerder afgesloten akkoorden te respecteren. De Amerikaanse militaire steun aan Israël bedraagt jaarlijks tegen de 3 miljard dollar. Nog nooit heeft Washington die steun afhankelijk gemaakt van Israëls respect voor het internationaal recht en de stopzetting van de uitbreiding van de nederzettingen. Na afloop van zijn ontmoeting met Netanyahu op 6 juli zei Obama: “Zoals premier Netanyahu al in zijn toespraak aangaf, is de band tussen de Verenigde Staten en Israël onbreekbaar. Ze omvat onze nationale veiligheidsbelangen, onze strategische belangen, maar nog belangrijker, een band tussen twee democratieën die een gezamenlijke set van waarden delen en wiens bevolking na verloop van tijd dichter en dichter tot elkaar zijn gegroeid.”6

Mustafa Barghouthi van het Palestijns Nationaal Initiatief en lid van de Palestijnse Wetgevende Raad schreef: “Onderhandelingen tussen twee ongelijke partijen kunnen niet slagen.” Om succes te boeken in onderhandelingen moet er een redelijk machtsevenwicht bestaan. De Israëlische regering controleert alles: de grond, het luchtruim, de grenzen, het water, de handel en zelfs de economie. Israël beschikt ook over een machtig, modern militair apparaat. Als bovendien een machtige bondgenoot zorgt voor internationale dekking in de VN-Veiligheidsraad, dan is het een klein kunstje om eenzijdig de politieke ruimte voor een akkoord in te perken en voldongen feiten op de grond te creëren. Het feit dat de VS zich zo nauw verbonden voelen met een van de conflictpartijen, verklaart wellicht waarom dat het ‘vredesproces’, waar de VS zich opwerpen als bemiddelaar, nog niet tot een resultaat is gekomen.

De nederzettingen zijn slechts een facet van een ‘matrix’ van bezetting dat bestaat uit wegen, wegblokkades, veiligheidszones, afscheidingsmuur en ‘natuurreservaten’. “De matrix heeft in de jaren het land, de waterbronnen en de economische ruimte opgegeten van een onafhankelijke Palestijnse staat waarover zogezegd onderhandeld wordt in dezelfde periode”, aldus Barghouthi en hij vervolgt: “Vermoedelijk hebben we al het kritische punt gepasseerd waarbij meer nederzettingen de doodsteek betekenen voor een twee-staten-oplossing”. Aan Palestijnse zijde valt er weinig te bespeuren van het optimisme waar president Obama zich in de media graag toe laat verleiden. Bovendien wordt het absurd als Israël aan de ene kant alsmaar blijft bijbouwen op territorium die de inzet vormt van onderhandelingen en de aan de andere kant honderden orders uitvaardigt voor de afbraak van Palestijnse huizen alleen in Oost-Jeruzalem omdat ze zonder bouwvergunning zijn gebouwd. Voor Palestijnen is het quasi onmogelijk om zo’n vergunning te bekomen. Israël gebruikt die politiek om Oost-Jeruzalem geleidelijk aan etnisch te zuiveren.

Verdeeldheid
De impasse maakt dat meer en meer Palestijnen vinden dat het tijd wordt voor een eigen unilaterale maatregel die er uit bestaat een eigen onafhankelijke staat uit te roepen op het grondgebied dat Israël sinds 1967 bezet, met inbegrip dus van Jeruzalem en vervolgens de ‘internationale gemeenschap’ te vragen om die onafhankelijkheid te erkennen. Maar de violen daarover geraken niet gestemd. Het Palestijnse politieke kamp blijft diep verdeeld met Fatah en Hams als hoofdrolspelers. Een eerste verzoeningsvergadering in Damascus op 20 oktober heeft er alvast voor gezorgd dat er overeenstemming is gekomen over nieuwe verkiezingen en over de hervorming van de PLO, waar Hamas nog altijd geen lid van is. Een tweede vergadering moet ook tot een vergelijk leiden over de veiligheidstroepen. Daarmee is er natuurlijk nog geen vergelijk over de onderhandelingen met Israël. Hamas-premier Ismail Haniye verwijt de Palestijnse Nationale Autoriteit (de Palestijnse regering onder president Abbas) om hulp en geld van de ‘internationale gemeenschap’ te ontvangen in ruil voor het innemen van bepaalde politieke standpunten. Hij heeft Fatah ook gewaarschuwd voor onderhandelingen met Israël omdat die kunnen uitmonden in de erkenning van Israël als Joodse staat.

Over het idee voor een diplomatieke demarche voor de VN-veiligheidsraad voor een erkenning van een Palestijnse staat kon binnen de Arabische Liga evenmin een vergelijk gevonden worden. Egypte bijvoorbeeld was tegen met het argument dat een dergelijk initiatief toch geen kans maakt bij de VS die over een vetorecht beschikken in de Veiligheidsraad. In plaats daarvan bleef het bij een ‘vraag’ aan de VS om “meer vaart te zetten achter de gesprekken” om een paar weken later te evalueren waar men staat. De Arabische Liga komt al jaren niet veel verder dan wat lippendienst aan de Palestijnse kwestie.

Tags:

Comments are closed.